Het kabinet heeft voorwaarden gesteld aan het verstrekken van het genoemde leningenpakket. Een belangrijke voorwaarde is dat alle KLM’ers een arbeidsvoorwaardelijke bijdrage moeten leveren gedurende de looptijd van de lening (verwacht tot 2025). Met de vakbonden in de drie cao-domeinen (Cockpit, Grond en Cabine) is in de afgelopen maanden intensief onderhandeld over de invulling van de arbeidsvoorwaardelijke bijdrage van KLM-medewerkers, conform de opbouw en percentages zoals vereist.

De uitkomsten hiervan zijn vastgelegd in cao-akkoorden op hoofdlijnen en zijn als zodanig opgenomen in het herstructureringsplan dat KLM op 1 oktober heeft ingediend. Deze akkoorden op hoofdlijnen geven concrete invulling aan deze bijdrage tot begin 2022 (Cockpit) en eind 2022 (Grond en Cabine). Specifiek op het gebied van arbeidsvoorwaarden diende explicieter te worden afgesproken en vastgelegd dat de bijdrage van alle KLM’ers voor de volledige duur van de leningen moet gelden.

Om aan deze eis te voldoen, zonder de onderhandelingen helemaal over te doen, is er een ‘commitment clausule’, die opgenomen wordt in de afspraken tussen KLM en de vakbonden. De vakbonden CNV, De Unie, NVLT, VNC en VKP hebben deze clausule op 31 oktober jl. al ondertekend. FNV Luchtvaart en FNV Cabine hebben dat op 2 november eveneens gedaan.

Ook vakbond VNV heeft vandaag, 3 november, de commitment clausule ondertekend. Hierdoor heeft KLM samen met de acht vakbonden invulling gegeven aan een belangrijke voorwaarde. De weg is nu vrij voor de minister om te beoordelen of KLM hiermee alsnog voldoet aan de gestelde voorwaarden.

KLM is blij dat zij met de VNV tot een nieuw akkoord is gekomen en hoopt dat hiermee een streep gezet kan worden onder achterliggende moeilijke periode. KLM wenst zich met VNV weer gezamenlijk te kunnen richten op de voorliggende uitdagingen.

KLM trekt daarom nu de eerdere opzegging van het STROT-protocol en de uitvoeringsovereenkomst in. Hiermee is er voor alle partijen duidelijkheid over de huidige pensioenen. Het opzetten van een nieuw pensioenfonds is van de baan en KLM en VNV stoppen lopende juridische procedures jegens elkaar.

VNV en KLM hebben tevens afgesproken dat, mocht een eventuele ‘bruidsschat’ onderdeel uitmaken van een akkoord over een nieuwe pensioenregeling, de eventuele bijstortverplichting in 2016 daarvan onderdeel zal uitmaken.

Aanleiding voor het oprichten van een nieuw pensioenfonds was de opzegging van het zogenaamde STROT-protocol en de uitvoeringsovereenkomst met het huidige pensioenfonds. Het opzeggen van het STROT-protocol met VNV en uitvoeringsovereenkomst met het Pensioenfonds was voor KLM een uiterste maatregel. Het gaat erom dat het onbedoelde effect van gewijzigde regelgeving, in combinatie met de lage rentes, KLM confronteert met een onevenredig hoge bijstortverplichting tbv indexatie die de bedrijfsvoering en daarmee de toekomst van de werkgelegenheid in gevaar brengt.

Omdat KLM eerder deze Uitvoeringsovereenkomst met het oude fonds had opgezegd moest er een nieuw Pensioenfonds opgericht worden tbv toekomstige verplichtingen. Voor de oprichting van dit nieuwe fonds wilde VNV geen instemming geven. De fall-back, zoals vastgelegd in de wet, is dan om de Ondernemingsraad te vragen voor deze Instemming. Omdat ook de Ondernemingsraad niet tot tijdige instemming kon komen was er voor KLM geen andere keus dan de rechter om vervangende instemming te vragen. Een dergelijke vervangende instemming was in het belang van de vliegers zodat, indien KLM en VNV elkaar niet weten te vinden er ook na 1 december pensioen opgebouwd kan worden.

Gegeven de uitspraak van de rechter heeft KLM besloten, juridisch gezegd geheel onverplicht, ook na 30 november premie aan het bestaande pensioenfonds te betalen zodat de pensioenopbouw en de verzekering van de risico's in het huidige fonds kan worden gecontinueerd. Dit betekent overigens niet dat KLM de opzegging van de uitvoeringsovereenkomst intrekt. KLM zal de premie voorlopig op deze manier betalen, in ieder geval tot meer duidelijk is. De komende dagen zal KLM de ontstane situatie verder bestuderen en zorgvuldig afwegen welke vervolgstappen het meest passend zijn.

Het opzeggen van het STROT-protocol met VNV en uitvoeringsovereenkomst met het Pensioenfonds was voor KLM een uiterste maatregel. Het gaat erom dat het onbedoelde effect van gewijzigde regelgeving, in combinatie met de lage rentes, KLM confronteert met een onevenredig hoge bijstortverplichting die de bedrijfsvoering en daarmee de toekomst van de werkgelegenheid in gevaar brengt.

KLM heeft er vertrouwen in dat ze met VNV tot een passende oplossing komt.

In het STROT-protocol en de uitvoeringsovereenkomst staat dat KLM bijstort als de dekkingsgraad van het pensioenfonds onvoldoende is om volledig te indexeren. De grens hiervoor lag op een dekkingsgraad van 105 procent.

Met de nieuwe wetgeving vanaf 1 januari 2015 ligt deze grens op circa 122 procent. Onder deze dekkingsgraad is volledige indexatie onmogelijk en moet KLM dus al bijstorten onder een dekkingsgraad van 122 procent. Gelet op de huidige financiële situatie van het pensioenfonds kan deze bijstorting eind 2016 enkele honderden miljoenen euro zijn.

Het pensioenprobleem is een onbedoeld bijeffect van nieuwe wetgeving op 1 januari 2015. Sindsdien heeft KLM deze wetswijziging en de nooit beoogde gevolgen hiervan verschillende keren met VNV besproken. Deze gesprekken hebben niet geleid tot een oplossing.

Het is KLM niet te doen om bezuiniging op de pensioenkosten. Het gaat erom dat dit onbedoelde effect van gewijzigde regelgeving, in combinatie met de lage rentes, KLM confronteert met een onevenredige hoge bijstortverplichting, die de bedrijfsvoering in gevaar brengt.

KLM kan de huidige bijstortregeling voor toekomstige indexatie van de pensioenregeling voor vliegers daarom niet ongewijzigd uitvoeren. En ziet zich helaas genoodzaakt het STROT-protocol met VNV en de uitvoeringsovereenkomst met het pensioenfonds per 1 december 2016 op te zeggen. De voorgestelde aanpassingen hebben als gevolg dat de indexatiezekerheid verandert. Alle overige pensioentoezeggingen blijven ongewijzigd.

Gelijk met de opzegging deed KLM een alternatief voorstel aan VNV voor het STROT-protocol en de uitvoeringsovereenkomst.

Hoewel KLM niet kan ingaan op het van tafel halen van de opzegging, onder de druk van het door VNV gestelde ultimatum, laat zij VNV vandaag weten graag met elkaar te blijven zoeken naar een passende oplossing. Dit blijkt ook uit de vier alternatieve mogelijkheden die we VNV in onze laatste brief voorlegden.

Dat VNV lijkt te kiezen voor de juridische weg in plaats van de dialoog betreuren wij ten zeerste.

De afgelopen maanden is lang en intensief met een delegatie van de VNV onderhandeld. De VNV heeft consequent aangegeven bereid te zijn te investeren in het bedrijf. KLM en VNV zijn nu tot een afspraak gekomen voor de komende 3 jaar (1 januari 2015 t/m 31 december 2017), waarin de arbeidsvoorwaardelijke bijdrage van de vliegers in gebalanceerde verhouding staat tot de tegenprestatie die de VNV en KLM afspreken en die een significante bijdrage levert aan de Air France KLM-doelstellingen van Perform 2020.

Het resultaat

Met het nu bereikte onderhandelingsresultaat wordt ook door de vliegers invulling gegeven aan de doelstelling van 4% productiviteitsverbetering per jaar. Ook bevat het akkoord een concrete verhoging van de pensioenleeftijd. Daar bovenop leidt dit resultaat tot een verbetering van de kaspositie van KLM. Als tegenprestatie voor deze investering hebben vliegers toegang tot aandelen. Dit wordt nader uitgewerkt. Het principe-akkoord zal nog getoetst worden op juridische, fiscale en governance-aspecten.

Wat staat er in het onderhandelingsresultaat met de VNV?

Vakantie

Alle vliegers hebben met ingang van (cao-)jaar 2016 recht op 35 kalenderdagen vakantie. Vakantiedagen werden eerst op basis van leeftijd toegekend en varieerden van 34 tot 38 dagen.

21 dagen vrij van dienst in de zomer

Het aantal aaneengesloten dagen vrij van dienst tijdens de zomerperiode wordt met ingang van 1 april 2016 met 1 dag verminderd naar 21 kalenderdagen.

Transparante vakantieregeling

De vakantieregeling wordt voor de vliegers transparanter en voorspelbaarder, door middel van een goed werkend digitaal biedings- en ruilplatform.

ICA: Aanpassing reisverlofdagen (regeling vrije tijd)

Per ingang van de winterdienst zal voor reiscycli met meer dan 3 reisverlofdagen gelden dat het reisverlof niet meer naar boven wordt afgerond. Dit betekent dat, als een vlucht bijvoorbeeld 4,2 reisverlofdagen genereert, niet langer wordt afgerond naar 5 dagen reisverlof.

Hierdoor duurt (in dit voorbeeld) het reisverlof na een vlucht dus 4.2 dagen en geen 5 dagen. De 0,2 reisverlofdag (4.2 – 4) raakt niet verloren, want deze decimaal komt op een teller te staan. Zodra de decimalen optellen tot 1 hele reisverlofdag, zal de dag weer worden toegewezen aan de vlieger.

Voor reiscycli met 3 reisverlofdagen of minder blijft de huidige cao-afspraak en werkwijze (afrondingssystematiek) van toepassing.

ICA: Reductie 4-vlieger operatie

De bestemmingen Kaapstad, Seoul en Kuala Lumpur worden aangemerkt als bestemmingen waarop met drie in plaats van vier vliegers gevlogen wordt. Indien deze bestemmingen komen te vervallen gaan KLM en VNV in overleg een andere 4-vlieger bestemming aanwijzen.

Toelichting: KLM voert ICA-vluchten uit met twee, drie of vier vliegers. Het aantal vliegers in de cockpit hangt af van het aantal vlieguren van een vlucht.

B737: Indeling

Een B737-vlieger wordt ingedeeld in cycli van 28 dagen (16 werkbare dagen, 12 verlofdagen). Dit wordt aangepast door het aantal werkbare dagen structureel te verhogen van 16 naar 17 (met 11 verlofdagen).

KLC: Feest Dagen (FD)

Met terugwerkende kracht per 1 januari 2015 levert de KLC vlieger 3 van de 6 feestdagen, die de cao kent, in.Door genoemde maatregelen stijgt de productiviteit, waardoor het in de cao vastgelegde maximaal aantal vlieguren per 30 dagen en per jaar wordt verhoogd ter voorkoming dat dit maximum limiterend wordt.

Inschaling B787

De B787 kan variant/gemixed* met de B777-200/300 worden gevlogen. KLM en VNV hebben een gemeenschappelijk beeld over de professionele en technische zaken die hierbij aandacht nodig hebben. Dit betreft o.a. een verantwoorde inrichting met daarbij behorende randvoorwaarden. Het overleg hierover zal ook na de introductie van de B787 voort worden gezet.

Bovenstaande leidt ertoe dat het voorstel is dat de B787 ingeschaald wordt gelijk de B777 voor zowel de betaling, Werk- en Rusttijden Regeling (WRR) evenals de positie in de Regeling Vlieger Loopbaan (RVL).

Als rustgelegenheid zijn twee bedden en een stoel aanwezig in de OFCR (Overhead Flight Crew Rest). Bij die vluchten die met 4 vliegers gevlogen worden, zal indien op de dag van uitvoering nog een businessclass seat over is, deze stoel ter beschikking gesteld worden als rustgelegenheid voor de 4^e vlieger.

De B787 cockpit OFCR is vanaf aflevering voor de gehele vluchtuitvoering, inclusief taxi,

take-off en landing, gecertificeerd.

*variant vliegen: Een vlieger vliegt/ is inzetbaar op zowel de B777 200/300 als de B787.

Pensioenen

De pensioenleeftijd wordt in 4 stappen opgehoogd van 56 naar 58. Dit wordt vanaf 2016 in 4 opeenvolgende jaren met een half jaar opgehoogd tot de pensioenleeftijd in 2019 58 jaar bedraagt.

Daarnaast zijn er additionele afspraken gemaakt over de financiering van de pensioenregeling. Hierdoor komt een significant bedrag vrij uit de pensioenpremie, wat leidt tot een verbetering van de kaspositie van KLM.

Tegenprestatie KLM

Aandelen AF-KLM

KLM stelt vliegers eenmalig een aandelenpakket ter beschikking als compensatie voor de geleverde productiviteitsverbeteringen en concessies op pensioengebied.

Winstdelingsregeling

De huidige winstdelingsregeling wordt vervangen door een verbeterde winstdelingsregeling.

90% deeltijd

Er wordt voor alle WRR-bijlagen (Werk- en Rusttijden Regeling) een 90% deeltijdvariant geïntroduceerd naast de al bestaande mogelijkheden. Dit biedt vliegers de mogelijkheid om de verhoogde productiviteit in te wisselen voor een reductie van het salaris. Het nieuwe tewerkstellingspercentage kan niet worden toegepast in combinatie met ouderschapsverlof.

Werkgelegenheid

In dit voorstel heeft KLM de VNV toegezegd om dezelfde werkgelegenheidsbepaling op te nemen als ook met grond- en cabinebonden overeengekomen is. Deze bepaling zegt dat gedurende de cao-periode geen gedwongen ontslagen plaats vinden omwille van economische redenen zolang bestaande instrumenten, welke hier voor worden ingezet (waaronder tijdelijke verruiming deeltijd en/of non-activiteit) toereikend zijn. Indien deze instrumenten ontoereikend zijn, treden partijen in overleg.

Looptijd

De looptijd is van 1 januari 2015 t/m 31 december 2017.

De aanpassing is het gevolg van de inkomsten die onder druk staan bij KLM. Deze druk op de inkomsten maakt verdere versnelling van de plannen binnen het Perform 2020 programma van AIR FRANCE KLM noodzakelijk. Sinds eind 2014 wordt met een breed scala aan initiatieven gewerkt om KLM concurrerender te maken. Snelheid is daarbij essentieel.

KLM heeft eerder al overeenstemming bereikt met de cabine- en grondbonden over een nieuwe cao. Implementatie daarvan is afhankelijk van een akkoord met de piloten. De pilotenvakbond VNV heeft nog niet ingestemd met de benodigde productiviteitsverhoging.