Woensdag 1 april

“’s Ochtends word ik gebeld door het Crew Control Center. Of ik een repatriëringsvlucht naar Sydney wil vliegen? Ehhh, is dit een 1 april-grap?, denk ik. Maar nee, mijn collega is serieus. ‘Het is allemaal nog niet zeker, maar men is druk aan het voorbereiden,’ vertelt hij. Eh ja, NATUURLIJK wil ik dat! Gaaf om weer die kant op te gaan. In 2001 vloog KLM voor het laatst naar Australië. De laatste keer was voor mij alweer 25 jaar geleden. En ik ben blij dat ik een bijdrage kan leveren aan zo’n bijzondere operatie… Als het tenminste doorgaat.

Later die dag komt het telefoontje: ‘Het gaat door!’. Yes! We plannen een videomeeting voor de volgende dag om 11:00 uur.

Donderdag 2 april

Om 11 uur zit ik klaar voor de conference call. Tijdens de call word ik bijgepraat door alle betrokkenen die op de achtergrond keihard hebben gewerkt om deze vlucht mogelijk te maken. Even later spreek ik met de crew af elkaar ‘s avonds om 19:30 uur te treffen voor een gezamenlijke briefing in het bemanningencentrum (BMC), uiteraard op gepaste afstand.

In totaal zijn we met twaalf man. Twee captains (onder wie ikzelf), een copiloot en negen man cabinecrew. De tweede captain is toevalligerwijs een goede vriend van me, Denijs, met wie ik 35 jaar geleden samen de vliegopleiding heb gedaan. Wij hebben al vaker samengewerkt en kennen elkaar goed, dat is dus fijn.

Op een praktisch leeg BMC maak ik kennis met de collega’s. Er staat een gemotiveerde, enthousiaste club mensen die wat moois van deze reis wil maken. Erg fijn. Even later stappen we aan boord van de “Mount Kilimanjaro”, PH-BQK, een Boeing 777-200.

Vrijdag 3 april (04.00 uur Nederlandse tijd)

Aan boord check ik of de navigatiecomputers de goede update hebben gekregen om Sydney te vinden. Dat was nodig omdat we heel lang niet op die bestemming hebben gevlogen. Dat blijkt gelukkig zo te zijn. Er zijn twee bemanningen aan boord; een werkende en niet werkende. Wij vliegen als passagiers mee naar Kuala Lumpur, onze tussenstop. Daar lossen we de werkende bemanning af en vliegen wij, na een korte rustpauze, vanuit Maleisië door naar Sydney.

Na een ‘smooth flight’ komen we aan in Kuala Lumpur. Eenmaal van boord moeten we eerst langs de Health Check. De terminal is verder uitgestorven. We blijven op het vliegveld en gaan naar een hotel om te rusten. Daar moeten we ongeveer twaalf uur in quarantaine om daarna richting ‘down under’ te vliegen!

Zaterdag 4 april (4.30 uur lokale tijd)

Om 5.15 uur staan we allemaal beneden in de lobby en gaan we richting de terminal. Het is surrealistisch om naast wat beveiligingspersoneel als enigen op een verlaten luchthaven te lopen. Compleet lege vertrekhallen en pieren, winkels afgesloten met plasticfolie. Het weinige personeel dat aanwezig is bij Security en Health Check is buitengewoon vriendelijk en behulpzaam. Een saamhorigheidsgevoel van allemaal in hetzelfde schuitje zitten.

Met opkomende zon vliegen we richting het zuiden, een mooi moment bij aankomst van de noordkust van Australië. Dan verder via Alice Springs richting Sydney. Op de hele route slechts een paar vliegtuigen gehoord. Bij bij aankomst in Sydney zijn wij de enigen in de lucht! Schitterend zicht op de stad met onder andere The Operahouse. Met harde wind en veel turbulentie geland gadegeslagen door vele spotters.

Tijdens het wachten zien we iedereen foto’s maken, zwaaien en filmen. We zwaaien enthousiast terug! Eenmaal aan de gate moeten we meteen allemaal getemperatuurd worden en weer formulieren invullen voordat we van boord mogen. Dan langs de douane en naar het hotel om weer in quarantaine te gaan. Morgen eindelijk passagiers!

Zondag 5 april (13.00 uur Australische wintertijd) 

Na een goede nachtrust verzamelen we beneden in de lobby voor een briefing. Even later lopen we over een iets minder verlaten airport met mondkapjes op geruime afstand van elkaar. Na de reguliere checks komen we aan bij de gate. Daar zijn onze passagiers, die we terug naar huis mogen vliegen! Ze zijn erg blij ons te zien. We worden begroet met een groot applaus. In het vliegtuig zijn collega’s druk bezig om op alle stoelen een ‘goodiebag’ met etenswaren te leggen. Net voor het instappen, loop ik samen met de senior purser en Denijs omhoog naar de passagiers voor een praatje. Op het moment dat ik de microfoon aanzet, merk ik de impact op de passagiers, wat weer veel indruk op mij maakt. Een bijzonder moment.

Tijdens de vlucht druppelen de verhalen van de passagiers binnen. Daar zitten indrukwekkende en schrijnende verhalen bij van mensen die min of meer het land uitgezet zijn. Zoals een dame op een werkvisum die na vier jaar moet vertrekken maar nog weinig te zoeken heeft in Nederland. Of een Nederlandse vrouw die binnenkort zou trouwen en haar Australische aanstaande moest achterlaten.

We landen op een extreem rustig Kuala Lumpur. Bij de gate de volgende bemanning verwelkomd en op de hoogte gesteld van bijzonderheden. Zij vliegen de kist door naar Amsterdam. Wij gaan met de crewbus naar het hotel. Daar aangekomen eet en drink ik wat op mijn kamer, we moeten namelijk weer in quarantaine. Dan is het wel mooi geweest voor vandaag.

Maandag 6 april

Vandaag is een rustdag. Vanavond de laatste ‘stretch’ naar Amsterdam met passagiers vanuit Auckland (aldaar opgehaald door Malaysia Airlines). Na het ontbijt wandelen collega Denijs en ik even naar een winkelcentrum; dat mag blijkbaar. Ook hier is dat een treurige ervaring: veel hekken en dichte rolluiken waar wat mensen met mondkapjes tussendoor lopen. Bij binnenkomst temperaturen en handen ontsmetten. Bij terugkomst probeer ik nog wat uurtjes te slapen. Dat lukt redelijk tot een uur of 23.00 lokaal. Ik besluit nog even een rustig rondje te hardlopen voordat we ons moeten melden, om nog even buiten te zijn. Door de compleet verlaten (snel)wegen en flitsende tropische buien op de achtergrond is ook dat een surrealistische ervaring.

Dinsdag 7 april (02.00 uur ‘s nachts lokale tijd)

Daar staan we weer, om 2 uur ’s ochtends met z’n allen in de lobby. Iedereen wil dit avontuur net zo positief beëindigen als we het begonnen zijn. De Malaysia-kist uit Auckland is net aangekomen en we komen al veel Nederlanders tegen.

Bij de gate druppelen passagiers de Secure Area in. Eenmaal geboard, houd ik een praatje in de cabine. Gezien het applaus, wordt dat gelukkig gewaardeerd (of het is gewoon de opluchting dat men eindelijk in een blauw vliegtuig op weg naar huis zit). De collega’s doen er weer alles aan om met de beperkte middelen en de nieuwe regels, het iedereen zo goed als mogelijk naar de zin te maken.

Uiteindelijk komt Nederland dan toch weer in zicht, een kwartiertje eerder vanwege alle directe routes door het extreem rustige luchtruim. Na een soepele landing en een afscheidswoordje vanuit de cockpitcrew, valt bij het uitstappen nogmaals op hoe blij en dankbaar iedereen is. Daar doen we het voor.

In een beetje een rare onnatuurlijke kring, op afstand van elkaar, praten we als crew nog even na in het bemanningencentrum en bedank ik iedereen uitvoerig. Het voelt vreemd om na deze reis op zo’n afstandelijke manier afscheid te nemen, maar het is niet anders.

En zo komt er dan toch een eind aan deze zeer intense zes dagen. Een mooie en bijzondere ervaring voor ons allemaal in een moeilijke tijd. Ik ben ontzettend blij dat ik mocht meewerken aan deze bijzondere vlucht. Fijn dat we er met alle betrokkenen voor hebben kunnen zorgen Nederlanders veilig thuis te brengen. Passagiers dankbaar, en wij dankbaar. Ik ben ongelooflijk trots op wat we met elkaar hebben neergezet! Met deze instelling komen we deze moeilijke tijd wel door.

Vond je dit interessant? Dan vind je het verhaal misschien ook leuk van captain Jacqueline, een piloot die stereotypen doorbreekt. Of Boeing 787-captain Hein Kuipers, die al 34 jaar vliegt en het nog steeds magisch vindt.

Het nieuwe coronavirus

Coronavirussen vormen een groep virussen die zo genoemd zijn omdat ze een beetje lijken op een kroon (Corona betekent kroon in het Latijn). Er bestaan verschillende soorten coronavirussen. Meestal veroorzaken deze alleen een mild ziektebeeld, zoals een verkoudheid.

Wat de bron is van dit nieuwe coronavirus (COVID-19) weten we nog niet precies. Dit wordt natuurlijk wel onderzocht. Tijdens het begin van de uitbraak viel het wel op dat de eerste zieken allemaal een bepaalde markt bezocht hadden waar veel levende dieren werden verhandeld. Waarschijnlijk heeft het virus hier kans gezien om over te springen. Infectieziekten komen met name voor op plekken waar dieren en mensen dicht op elkaar leven. Een virus krijgt dan sneller de kans om over te springen en zich vervolgens onder mensen verder te verspreiden. Daarom zie je vaak dat nieuwe virussen ontstaan in dichtbevolkte gebieden, zoals China.

Het is bekend dat veel virussen oorspronkelijk bij vleermuizen vandaan komen, die dan via een ander dier op de mens overspringen. Zo vinden ziekten als SARS en Ebola ook hun oorsprong in de vleermuis.

Symptomen

Het nieuwe coronavirus begint met een verkoudheid, maar kan ook ernstiger verlopen waarbij koorts en luchtwegklachten ontstaan zoals hoesten, kortademigheid en een longontsteking. Hoe ziek je wordt, hangt af van verschillende factoren. Wel zien we tot nu toe dat met name mensen met een slechtere weerstand (ouderen en mensen met onderliggende ziekten) ernstiger ziek worden dan jonge, gezonde mensen. 

Symptomen van een infectie met het nieuwe coronavirus zijn:

Het probleem bij een nieuwe ziekte is dat je aan het begin vaak alleen de ernstige ziektegevallen ziet. Deze mensen komen in het ziekenhuis terecht en een deel van hen komt te overlijden. Wat je op dat moment nog niet weet, is dat er ook veel mensen zijn die na besmetting alleen een verkoudheid krijgen en hier niet eens voor naar de dokter gaan. Pas als er meer onderzoek plaatsvindt, komen ook deze milde ziektegevallen in beeld, en lijkt de ziekte uiteindelijk minder ernstig dan aanvankelijk werd gedacht. Op dit moment wordt geschat dat bij ongeveer 17 procent van de mensen ernstige klachten ontstaan en 2 procent aan de ziekte overlijdt. Maar het kan goed zijn dat dit uiteindelijk lager blijkt te liggen.

Wat kun je doen om besmetting te voorkomen?

Het coronavirus verspreidt zich via kleine druppeltjes die bij hoesten en niezen naar buiten komen. Deze druppeltjes blijven niet in de lucht zweven, maar dalen snel neer. Daarom is het belangrijk om minstens een meter afstand te houden van zieke mensen.

De druppeltjes kunnen ook terecht komen op voorwerpen in de omgeving van de patiënt. Het virus kan daar niet lang overleven, maar als ‘verse’ druppeltjes aan je hand terecht komen en je vervolgens je gezicht (mond, neus, ogen) aanraakt, kun je op die manier wel besmet raken. Daarom is het belangrijk om je handen vaak en goed te wassen. Ook adviseren we om lichamelijk contact met anderen te vermijden en geen handen meer te schudden. 

Voor zieke mensen geldt het advies om te hoesten en te niezen in de binnenkant van de elleboog en papieren zakdoekjes te gebruiken. Op deze manier verklein je de kans om andere mensen te besmetten.

Heeft het zin om mondkapjes te dragen?

Het dragen van een mondkapje heeft eigenlijk weinig zin, tenzij je als zorgverlener met patiënten werkt. Niet alle mondkapjes beschermen tegen virussen en het dragen van een mondkapje is best belastend. Het geeft een vorm van schijnveiligheid en levert soms juist éxtra risico op. Je bent al snel geneigd om zo’n mondkapje steeds goed te zetten en daarmee kom je met je handen aan je gezicht. Dit levert juist een risico op.

Het heeft wél zin om als zieke patiënt een mondkapje op te zetten. Een mondkapje voorkomt dan namelijk dat de virusdruppeltjes in de lucht terecht komen; ze blijven binnen het mondkapje. Ben je ziek, maar heb je geen mondkapje voor handen? Nies en hoest dan in de binnenkant van je elleboog of gebruik een papieren zakdoekje.

In het vliegtuig

Er wordt wel eens gedacht dat ziekten zich in vliegtuigen gemakkelijk kunnen verspreiden, omdat iedereen daar urenlang dezelfde lucht inademt. Dit is een fabel. De lucht in vliegtuigen wordt continu ververst, waarbij er steeds verse lucht van buiten wordt aangevoerd. Deze lucht wordt eerst verwarmd door de vliegtuigmotoren en komt daarna de cabine in. Een deel van de lucht wordt gerecirculeerd. Echter, dat deel van de lucht wordt gefilterd door zeer efficiënte filters die ziekteverwekkers eruit halen.

Wel zit je in een vliegtuig dicht naast andere mensen. Het advies om een meter afstand te houden van zieke mensen is natuurlijk lastig op te volgen als die persoon op de stoel naast je zit. Moet je je dan meteen zorgen maken om iedereen die een keer hoest of niest? Nee, dat hoeft niet. Het gaat om een combinatie van klachten (koorts, luchtwegklachten) én herkomst uit een gebied waar het coronavirus voorkomt. Mensen die uit een coronagebied komen én klachten hebben, mogen niet vliegen.

Op sommige luchthavens worden mensen gecontroleerd voordat zij aan boord van een vliegtuig mogen stappen. In Nederland doen we dit (nog) niet. Als we op dit moment passagiers op Schiphol gaan controleren op koorts en luchtwegklachten, vinden we vooral verkoudheids- en griepvirussen.

Kan ik nog veilig op reis?

Naar de meeste landen kun je vooralsnog op reis. Wel is het altijd belangrijk om je goed te informeren over de risico’s op reis. In het kader van het coronavirus geldt voor sommige landen nu een negatief reisadvies, onder andere voor China en Italië. Check regelmatig het reisadvies van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Dan ben je op de hoogte van de meest actuele risico’s en adviezen.

De belangrijkste maatregelen die je tijdens je reis kunt nemen tegen het coronavirus, zijn heel simpel; de algemene hygiënemaatregelen die gelden voor alle virussen die griep en verkoudheid kunnen voorkomen. Het is dus altijd belangrijk om deze op te volgen:

• Was je handen regelmatig met water en zeep en gebruik eventueel desinfecterende handgel/spray;
• Hoest en nies in de binnenkant van je elleboog en gebruik papieren zakdoekjes;
• Blijf uit de buurt van zieke mensen en dieren;
• Nuttig alleen dierlijke producten wanneer deze goed verhit zijn (geweest).

Bekijk hier de meest actuele vluchtinformatie en houd het RIVM in de gaten voor actuele maatregelen. Houd verder de reisadviezen in de gaten en volg de adviezen van de lokale autoriteiten op. 

Kun je besmet raken van pakketjes uit China?

Coronavirussen verspreiden zich via mensen en dieren. Buiten het lichaam kunnen ze niet goed overleven. Zeker niet op karton, verpakkingsmateriaal of andere spullen. Andere coronavirussen verspreiden zich niet op deze manier en we hebben geen reden om aan te nemen dat dit voor dit nieuwe coronavirus anders is.

*Wat is een virus?Een virus is een microscopisch klein organisme, dat bestaat uit een stukje genetisch materiaal (meestal DNA) met een omhulsel van eiwit. Virussen zijn eigenlijk geen levende wezens: ze bewegen niet, ze eten niet en ze kunnen zich ook niet zelfstandig voortplanten. Virussen hebben de cel van een ‘gastheer’ nodig om zich te vermenigvuldigen. Als een virus het menselijk lichaam binnenkomt, zal het binnendringen in een levende cel. Het virus zet vervolgens mechanismen in de menselijke cel in werking die ervoor zorgen dat het genetisch materiaal van het virus zo vaak mogelijk wordt gekopieerd. Als de cel vol zit met virusdeeltjes zal deze uit elkaar vallen en komen nieuwe virusdeeltjes vrij, om weer nieuwe cellen te besmetten. Soms ontstaan tijdens het kopiëren kleine ‘foutjes’ in het DNA. Dit heet een mutatie (verandering). Soms is zo’n mutatie nadelig voor het virus, maar soms ook voordelig.