Het startpunt van het herstructureringsplan is dat het KLM-businessmodel nog steeds valide en waardevol is, maar er nadrukkelijk wel ingrijpende en structurele acties nodig zijn om KLM ook in de toekomst weer succesvol te laten zijn. Door de effecten van COVID-19 maakt KLM zich klaar voor een langere periode met minder vluchten. De organisatie wordt kleiner, goedkoper, duurzamer, zuiniger en efficiënter.

Vanwege het belang van KLM voor de Nederlandse economie en samenleving, hebben we dankzij de Nederlandse overheid toegang tot een leningenpakket. Hieraan verbindt de overheid voorwaarden. Een van de voorwaarden voor de financiering is dat KLM-medewerkers een bijdrage leveren aan de herstructurering van KLM door in te leveren op arbeidsvoorwaarden door middel van een inkomensafhankelijke (staffel) arbeidsvoorwaardelijke reductie van tot 20%. Deze voorwaarden gelden gedurende de looptijd van de lening.

Over de invulling hiervan voor de periode tot in/eind 2022 is op dit moment overeenstemming op hoofdlijnen bereikt met alle vakbonden van het grond-, cockpit- en cabinepersoneel. Bij het domein Cabine gaat het om VNC en FNV Cabine en bij het domein Grond om FNV Luchtvaart, CNV, De Unie, VKP en NVLT. Bij het domein Cockpit gaat het om de VNV.

Een van de andere voorwaarden die de overheid stelt, is een reductie van 15% van de beïnvloedbare kosten. Er zijn adviesaanvragen gemaakt voor de Ondernemingsraad om de KLM-organisatie te verkleinen en verder te vereenvoudigen. Daarnaast liggen er meer dan 70 initiatieven die vooral de externe kosten zullen verlagen. Onder andere door uitfasering van leasevliegtuigen en de inzet van efficiëntere vloot zullen belangrijke besparingen worden behaald. Ook met leveranciers en ketenpartners wordt gesproken om een bijdrage te leveren. 

Ten aanzien van de arbeidskosten heeft KLM al een besparing gerealiseerd door reductie van het aantal arbeidsplaatsen. Door reeds genomen maatregelen, zoals het niet vernieuwen van tijdelijke contracten (1.500) en de Vrijwillige Vertrekregeling (2.000) is en wordt de omvang van KLM al kleiner. Aan het eind van het jaar zal KLM zo’n 4.500 collega’s minder in dienst hebben dan voor COVID-19.

Verdere reducties zijn helaas niet uit te sluiten gezien de omvang en diepte van de crisis. KLM heeft met grond- en cabinebonden ook overeenstemming bereikt over het sociaal plan. Voor het domein Cockpit voorzien bestaande cao-afspraken hier reeds in.

Daarnaast zal KLM de Vrijwillige Vertrekregeling bij bepaalde afdelingen/divisies weer gericht openstellen om zoveel mogelijk gedwongen ontslagen te voorkomen.  

De KLM Ondernemingsraad heeft 37 adviesaanvragen besproken en geëvalueerd. Het herstructureringsplan is ambitieus en de druk naar 1 oktober was hoog. De constructieve aanpak van medezeggenschap en Ondernemingsraad verdient alle lof. Het positieve advies op de adviesaanvragen van de Ondernemingsraad was gekoppeld aan de succesvolle afronding van het sociaal plan.

De vooruitzichten voor de luchtvaart en KLM zijn onzeker. Verschillende landen draaien versoepelingen in de reisrestricties terug. Dat maakt klanten terughoudend om te boeken. In alle scenario’s zal het herstel van de vraag naar verwachting tot ten minste 2023 of 2024 duren. De mate en snelheid van herstel hangen af van verschillende factoren, zoals de ontwikkeling van het virus, het herstel van de economie en het reisgedrag van klanten.

Aanpassen aan nieuwe realiteit

De steun van de Nederlandse overheid, in de vorm van een directe lening en garantie op bankleningen voor maximaal €3,4 miljard, stelt KLM in staat om de crisis in de komende periode het hoofd te bieden. KLM is zeer erkentelijk voor deze steun in de vorm van de lening. Om het voortbestaan van KLM op de langere termijn te waarborgen, moet KLM zich in omvang aanpassen aan de nieuwe realiteit. Daarom is KLM genoodzaakt om het aantal arbeidsplaatsen te verminderen naar het aantal dat nodig is voor de geplande operatie in 2021/2022. In de loop van 2021 moet, op een huidig totaal van 33.000 fte in de gehele KLM Groep, het aantal arbeidsplaatsen worden verminderd met 4.500 tot 5.000 naar 28.000 fte.

Door reeds genomen maatregelen, zoals het niet-vernieuwen van tijdelijke contracten (1.500 fte) en de Vrijwillige Vertrekregeling (2.000 fte) is en wordt de omvang van KLM al kleiner. Daarnaast is er door onder andere pensioneringen in 2020 en 2021 ook nog natuurlijk verloop (500 fte) dat bijdraagt aan de benodigde reductie.

Dit betekent dat, ondanks de reeds genomen maatregelen, er de komende jaren nog steeds minder mensen nodig zullen zijn bij KLM. Daarnaast geldt voor de grond dat we te maken hebben met een mismatch in functionele vaardigheden.

Daarom zullen voor ca. 1.500 arbeidsplaatsen helaas alternatieve oplossingen gevonden moeten worden. Dit betreft tot 500 arbeidsplaatsen bij de grond, 300 bij cabine en 300 bij cockpit en zo’n 400 bij KLM-dochterondernemingen en Air France-KLM-groepsfuncties.

Gezien de hoge mate van onzekerheid, houdt KLM de mogelijkheid open om het aantal arbeidsplaatsen verder te reduceren, mocht het productieniveau lager uitkomen in 2021/2022 dan de huidige geplande -20%.

Vakbonden en OR

De herstructureringsplannen van KLM sluiten aan bij de Air France-KLM-brede veranderingen. KLM werkt de komende tijd nauw samen met de vakbonden aan een sociaal plan per cao-domein en dochtermaatschappij en is uiteraard ook in gesprek met de Ondernemingsraad over het verder vormgeven van de herstructurering. Hierin worden ook de verdere uitwerking van de voorwaarden van de Nederlandse overheid bij het verstrekte financieringspakket opgenomen. Dit geheel moet in oktober afgerond zijn.