De vliegtaks komt naast een wereldwijde CO2-heffing, een Europese CO2-heffing en een nationale heffing op lawaaiige en vervuilende vliegtuigen. Hiermee ontstaat een stapeling van 4 kostenverhogende systemen die de Nederlandse luchtvaartsector schade toebrengen. Onafhankelijk onderzoeksbureau Seo Economisch Onderzoek heeft onlangs berekend dat een louter Nederlandse vliegbelasting geen enkel positief milieueffect heeft en ten koste gaat van 5.000 arbeidsplaatsen. 

KLM hoopt dan ook dat in ieder geval de opbrengsten van de vliegtaks niet naar de algemene middelen vloeien, maar naar echte verduurzamingsmaatregelen binnen de luchtvaartsector die het milieu wél helpen.

Vijf thema’s hebben betrekking op het verlagen van CO2-emissies van de internationale luchtvaart vanuit Nederland: maar liefst 35% minder uitstoot in 2030, dan dat er zonder dit actieplan zou zijn. Dit komt bovenop de substantiële CO2-vermindering die de luchtvaart levert via het Europese handelssysteem en het mondiaal VN-systeem voor emissiehandel (CORSIA) die invulling geven aan de doelstellingen van Parijs. Daarnaast zijn er nog twee thema’s die resulteren in verlaging van CO2-emissies, maar dan op de grond.

De zeven thema’s van ‘Slim en Duurzaam’:

Het optimaliseren van vliegroutes en procedures
Zuinig omgaan met brandstof zorgt voor minder CO₂-uitstoot. Hoe directer de vliegroute en hoe beter de landings- en startprocedure, des te minder het brandstofverbruik. De huidige routes, in zowel het Nederlands als het Europees luchtruim, zijn overbelast en niet altijd efficiënt, wat leidt tot overbodige CO₂-uitstoot.

Het stimuleren van schonere vliegtuigen via luchthavengelden
Schiphol heeft het voornemen om de luchthavengelden (2019-2022) deels te differentiëren op basis van klimaatimpact. Maatschappijen betalen minder voor stillere en daarmee in de regel minder vervuilende vliegtuigen, terwijl de kosten voor lawaaiige en daarmee meer vervuilende vliegtuigen omhoog gaan.

De inzet van duurzame brandstof
Door de lange ontwikkeltijd en levensduur van nieuwe vliegtuigen blijft kerosine voorlopig dé brandstof om op te vliegen. Daarom is duurzame brandstof één van de meest effectieve manieren om op relatief korte termijn de CO₂-uitstoot te verminderen. Duurzame kerosine gemaakt van grondstoffen die niet ten koste gaan van de voedselvoorziening van mens en dier en/of zorgt voor milieuschade, zoals dit bij ontbossing het geval is.

Radicale vlootvernieuwing
Grote stappen in het reduceren van onze klimaatimpact worden gezet bij de invoering van radicaal nieuwe vliegtuigconcepten en volledig elektrisch aangedreven vliegtuigen. De Nederlandse luchtvaartindustrie en kennisinstellingen spelen een belangrijke rol bij het ontwikkelen van nieuwe aerodynamische modellen, sterkere en lichtere materialen en elektrisch-hybride voortstuwing die na 2030 noodzakelijk zijn om de emissies van de luchtvaart verder te doen afnemen. In het komende decennium gaan luchtvaartmaatschappijen door met het vernieuwen van hun vloot en het daarmee verder verlagen van hun emissies.

Inzet internationale trein en andere duurzame vervoersmiddelen op korte afstanden
Nederland is gebaat bij een klantgericht, snel en duurzaam transportsysteem. De trein is op bepaalde routes, tot een afstand van 700 kilometer, een goed alternatief voor vliegreizen. Het succes van de Eurostar en Thalys bewijst dat dit mogelijk is en dat dit beter is voor het milieu. Om de trein echt aantrekkelijker te laten zijn, moeten er snellere treinen rijden, een betere aansluiting op Schiphol komen en het moet eenvoudiger worden om geïntegreerde AirRail tickets te kopen. Om Schiphol verder te ontwikkelen als multimodale hub is bovendien het bovengronds doortrekken van de Noord/Zuidlijn een interessante optie. Daardoor ontstaat er ruimte voor internationale treinen in de Schipholtunnel. Tevens zijn er andere duurzame alternatieven naast de trein die verder ontwikkeld kunnen worden voor routes met minder grote passagiersvolumes.

Emissieloze luchthavens
In 2030 zorgen we ervoor dat de terminals, kantoren en grondoperatie van alle luchthavens van Royal Schiphol Group klimaatneutraal zijn. Schiphol draait al volledig op door Nederlandse wind opgewekte elektriciteit en spant zich in voor het verhogen van de energie-efficiënte (bijvoorbeeld door het gebruik van ledverlichting), het uitfaseren van gas (onder meer door het gebruik van warmte-koudeopslag) en het beperken van het woon-werkverkeer. Daarnaast spelen de gebruikers van de luchthavens (onder andere luchtvaartmaatschappijen en afhandelaren) ook een belangrijke rol in het klimaatneutraal maken van de luchthaven door onder andere meer gebruik te maken van elektrisch materieel.

Een snelle en efficiënte reis van en naar het vliegveld
De reis van en naar het vliegveld is er een die tijd vergt, die soms onnodig ingewikkeld is, die zorgt voor filevorming en die bijdraagt aan CO₂-emissies. Op dit moment kiezen reizigers voor de auto en het openbaar vervoer. Ook oplossingen zoals een elektrische leenauto en sneller openbaar vervoer van en naar de luchthavens zijn nodig. Daarnaast moeten passagiers gebruik kunnen maken van betrouwbare en efficiënte transfers en meer opties hebben om vracht en bagage van deur tot deur te krijgen. Ook in het luchtvrachtvervoer werken alle partijen nauw samen om via digitalisering, ketenafspraken en goede informatie-uitwisseling vrachtactiviteiten te optimaliseren. Hierdoor worden doorlooptijden en beladingsgraden verbeterd en CO₂-emissies verlaagd.

(*) In de downloadbox van dit persbericht staan de beoordeling van onderzoeksbureau CE Delft en het actieplan van de luchtvaartsector.

Een van de aanbevelingen van de OvV aan de sector was om gezamenlijk een integraal veiligheidsmanagementsysteem te ontwikkelen. Door de verbeterde samenwerking wordt de veiligheid op en rondom Schiphol vergroot. In het convenant met de sector zijn afspraken over de ontwikkeling van het nieuwe systeem vastgelegd. De minister volgt de ontwikkeling onder andere aan de hand van jaarlijkse evaluaties die de sector laat uitvoeren door (internationale) externe veiligheidsdeskundigen. De eerste evaluatie vindt plaats in 2019.

In de overeenkomst heeft de minister ook afspraken gemaakt over de ontwikkeling van een plan waarin de sector vastlegt welke maatregelen zij neemt voor een aantoonbare verbetering van de veiligheid van Schiphol de komende jaren. De sector baseert dit plan onder andere op de aanbevelingen van de OvV en de eerder in opdracht van het ministerie uitgevoerde integrale veiligheidsanalyse Schiphol. Het plan wordt nu uitgewerkt.

De ILT is inmiddels gestart met versterking van het Analysebureau Luchtvaartvoorvallen. Dit was ook een aanbeveling van de OvV. Het doel is om met de sectorpartijen lering te trekken uit voorvallen om de luchtvaartveiligheid te verbeteren. Dit vraagt onder meer een vergroting van de bruikbaarheid van de analyses van het Analysebureau. De ontwikkeling van het Analysebureau wordt in eerste instantie jaarlijks door externe deskundigen geëvalueerd.

Het kabinet en de oppositiepartijen bespreken op dit moment de begrotingsplannen voor het komend jaar en de vliegtax ligt als een van de opties op de onderhandelingstafel. Op 1 juli 2008 werd in Nederland de vliegbelasting ingevoerd en een jaar later afgeschaft. Onafhankelijke rapporten, ook in opdracht van de overheid, hebben laten zien dat invoering van een vliegtax forse economische schade oplevert, verlies van banen en aantasting van het bestemmingennetwerk van Schiphol. Dit is van directe invloed op het vestigingsklimaat en de werkgelegenheid in Nederland.

Luchtvaart levert een belangrijke bijdrage aan de Nederlandse economie. De mainport Schiphol is een omvangrijke banenmotor voor Nederland.

De nieuwe plannen zorgen er voor dat de Nederlandse werkgelegenheid zwaar hiervoor moet boeten: uit een studie naar de invoering van een vliegtax blijkt dat deze leidt tot een banenverlies tot 30.000 banen op de luchthaven en daarbuiten.

De vliegtax is geen oplossing voor vergroening van de luchtvaart. Als wereldwijd opererende sector is de luchtvaart juist gebaat bij een wereldwijde aanpak van CO2 emissies. De sector en de overheid maken hier beiden werk van. Op 4 oktober jl. werd er in VN-verband (ICAO) afspraken gemaakt over de aanpak van CO2 emissies wereldwijd, als eerste vervoerssector.

Alleen een wereldwijde aanpak van de CO2 emissies van de luchtvaart zorgt voor een gelijk speelveld. Invoering van een vliegtax in Nederland leidt vooral tot verplaatsing van vliegverkeer en de daarmee gepaard gaande economische en financiële opbrengst en werkgelegenheid naar het buitenland, zonder dat er duidelijke milieuwinst is omdat de CO2 uitstoot elders plaatsvindt.