Vracht doet het nog steeds goed. De omzet steeg naar €467 miljoen, een toename van 13%. Dit terwijl er meer capaciteit in de markt beschikbaar was vergeleken met het derde kwartaal van 2020. De onderhoudsdivisie hield last van de afname in de vraag naar onderhoud voor derden. Hierdoor bedroeg de omzet voor derden €77 miljoen, een daling van 22%.

De succesvolle focus op kostenbeheersing en de netwerkstrategie om zoveel mogelijk bestemmingen te blijven aanbieden, hebben het negatieve financiële resultaat van passage enigszins gecompenseerd.

Het aantal passagiers bedroeg 3,7 miljoen in de eerste zes maanden van 2021. Dat is aanzienlijk lager dan de 6,7 miljoen in het eerste halfjaar van 2020, toen de eerste twee maanden operationeel vrijwel normaal verliepen en daarna de vluchten nagenoeg stil kwamen te liggen.

De onderhoudsdivisie merkt ook de gevolgen van het vertraagde herstel; de omzet voor derden daalde met 49 procent naar €225 miljoen. Vracht deed het opnieuw zeer goed; de omzet steeg met 57 procent naar €974 miljoen.

Aanpassing reizen binnen Europa positief voor klanten

Het verwachte herstel kwam pas aanzienlijk later gedurende het eerste halfjaar van 2021, door de golfbewegingen van de corona-epidemie en de strenge reisrestricties die als gevolg daarvan werden opgelegd, waaronder de testverplichting ook voor transferpassagiers in Nederland. Dat maakte klanten onzeker om te boeken. Ook zijn de strenge inreisrestricties in veel Aziatische landen en de beperkingen voor Europeanen voor de Verenigde Staten nog van kracht.

Positief is dat de Nederlandse overheid het beleid ten aanzien van reizen binnen Europa nu aanpast per 8 augustus a.s. Dit geeft onze Nederlandse klanten duidelijkheid en maakt de mogelijkheid om te reizen minder afhankelijk van de dynamiek in besmettingsaantallen.

De noodzaak voor harmonisatie van de reisregels binnen Europa blijft onverkort bestaan. Onze klanten hebben duidelijkheid en voorspelbaarheid nodig.

De crisis is bij KLM een voedingsbodem voor snelle innovatie gebleken, zoals bijvoorbeeld te zien is bij Upload@Home, de service waarmee we klanten op een groeiend aantal bestemmingen helpen door van tevoren hun coronagerelateerde documenten te controleren.

Voor Nederland is de verbondenheid met de rest van de wereld via Schiphol van strategisch belang. Vandaar dat de Nederlandse staat in 2020, gekoppeld aan ingrijpende voorwaarden, KLM heeft gesteund met een lening van 1,0 miljard euro en 2,4 miljard euro aan garanties op kredietfaciliteiten. KLM is de Nederlandse overheid dankbaar voor de steun die is gegeven. 

Voor KLM zal er op termijn ook een kapitaalbehoefte ontstaan. Daartoe voert de Nederlandse staat gesprekken met Brussel, Air France-KLM, KLM en andere betrokkenen. Zolang deze gesprekken gaande zijn, gaat KLM niet op de inhoudelijke voortgang in.

Het kabinet heeft voorwaarden gesteld aan het verstrekken van het genoemde leningenpakket. Een belangrijke voorwaarde is dat alle KLM’ers een arbeidsvoorwaardelijke bijdrage moeten leveren gedurende de looptijd van de lening (verwacht tot 2025). Met de vakbonden in de drie cao-domeinen (Cockpit, Grond en Cabine) is in de afgelopen maanden intensief onderhandeld over de invulling van de arbeidsvoorwaardelijke bijdrage van KLM-medewerkers, conform de opbouw en percentages zoals vereist.

De uitkomsten hiervan zijn vastgelegd in cao-akkoorden op hoofdlijnen en zijn als zodanig opgenomen in het herstructureringsplan dat KLM op 1 oktober heeft ingediend. Deze akkoorden op hoofdlijnen geven concrete invulling aan deze bijdrage tot begin 2022 (Cockpit) en eind 2022 (Grond en Cabine). Specifiek op het gebied van arbeidsvoorwaarden diende explicieter te worden afgesproken en vastgelegd dat de bijdrage van alle KLM’ers voor de volledige duur van de leningen moet gelden.

Om aan deze eis te voldoen, zonder de onderhandelingen helemaal over te doen, is er een ‘commitment clausule’, die opgenomen wordt in de afspraken tussen KLM en de vakbonden. De vakbonden CNV, De Unie, NVLT, VNC en VKP hebben deze clausule op 31 oktober jl. al ondertekend. FNV Luchtvaart en FNV Cabine hebben dat op 2 november eveneens gedaan.

Ook vakbond VNV heeft vandaag, 3 november, de commitment clausule ondertekend. Hierdoor heeft KLM samen met de acht vakbonden invulling gegeven aan een belangrijke voorwaarde. De weg is nu vrij voor de minister om te beoordelen of KLM hiermee alsnog voldoet aan de gestelde voorwaarden.

Het kabinet heeft eisen gesteld aan het verstrekken van het genoemde leningenpakket. Een belangrijke eis daarbij is dat alle KLM’ers een arbeidsvoorwaardelijke bijdrage moeten leveren gedurende de looptijd van de lening (verwacht tot 2025). Met de vakbonden in de drie cao-domeinen (Cockpit, Grond en Cabine) is in de afgelopen maanden intensief onderhandeld over de invulling van de arbeidsvoorwaardelijk bijdrage van KLM-medewerkers, conform de percentages en opbouw zoals vereist door de overheid.

De uitkomsten hiervan zijn vastgelegd in cao-akkoorden op hoofdlijnen en zijn als zodanig opgenomen in het herstructureringsplan dat KLM op 1 oktober heeft ingediend. Deze akkoorden op hoofdlijnen geven concrete invulling aan deze bijdrage tot begin 2022 (Cockpit) en eind 2022 (Grond en Cabine).

In oktober is door KLM en vakbonden gewerkt aan de uitwerking van deze akkoorden op hoofdlijnen in gedetailleerde afspraken.

Parallel daaraan beoordeelt, namens de overheid, de minister van Financiën met behulp van een adviesbureau het gehele ingediende KLM-herstructureringsplan. Deze evaluatie dient eind oktober afgerond zijn. Specifiek op het gebied van arbeidsvoorwaarden, heeft de minister bij KLM benadrukt dat explicieter moet worden afgesproken en vastgelegd dat de bijdrage van alle KLM’ers voor de volledige duur van de leningen moet gelden.

Om aan deze eis te voldoen, zonder de onderhandelingen helemaal over te doen, is er een ‘commitment clausule’, die opgenomen wordt in de afspraken tussen KLM en de vakbonden. Hieraan dienen alle bonden zich elk te committeren om met alle KLM’ers de arbeidsvoorwaardelijke bijdrage te blijven leveren conform de eis van het ministerie van Financiën (waarbij de exacte invulling aan KLM en vakbonden is).

De KLM-directie heeft gisteren een dringend beroep gedaan op de bonden hiermee in te stemmen. Vandaag hebben vijf vakbonden - CNV, De Unie, NVLT, VNC en VKP - deze clausule ondertekend. FNV (Cabine en Grond) beraadt zich nog. De pilotenvakbond VNV heeft deze clausule niet ondertekend. Hiermee voldoet KLM niet aan de eisen die de minister heeft gesteld. Deze uitkomst is vanmiddag aan de minister overgebracht.

Eind juli kondigde KLM aan de omvang van het bedrijf met circa 5.000 arbeidsplaatsen (fte) te moeten verkleinen. In de afgelopen maanden hebben al veel medewerkers het bedrijf verlaten, op basis van het niet verlengen van tijdelijke contracten, natuurlijk verloop en de VVR. Daarmee is al een deel van de reductie bereikt, maar nog niet alle. Het aantal van 5.000 is gebaseerd op 20% minder vluchten in de zomer van 2021. Inmiddels wijkt de realiteit echter stevig af van deze verwachtingen en heeft KLM al de winterproductie naar beneden bijgesteld. KLM houdt rekening met een verdere verslechtering, wat uiteindelijk directe invloed zal hebben op de hoeveelheid mensen die nodig is voor KLM in 2021. Zoals eerder benoemd, nog eens 10% minder productie komt neer op ook weer zo’n 1.500 arbeidsplaatsen minder.

Het startpunt van het herstructureringsplan is dat het KLM-businessmodel nog steeds valide en waardevol is, maar er nadrukkelijk wel ingrijpende en structurele acties nodig zijn om KLM ook in de toekomst weer succesvol te laten zijn. Door de effecten van COVID-19 maakt KLM zich klaar voor een langere periode met minder vluchten. De organisatie wordt kleiner, goedkoper, duurzamer, zuiniger en efficiënter.

Vanwege het belang van KLM voor de Nederlandse economie en samenleving, hebben we dankzij de Nederlandse overheid toegang tot een leningenpakket. Hieraan verbindt de overheid voorwaarden. Een van de voorwaarden voor de financiering is dat KLM-medewerkers een bijdrage leveren aan de herstructurering van KLM door in te leveren op arbeidsvoorwaarden door middel van een inkomensafhankelijke (staffel) arbeidsvoorwaardelijke reductie van tot 20%. Deze voorwaarden gelden gedurende de looptijd van de lening.

Over de invulling hiervan voor de periode tot in/eind 2022 is op dit moment overeenstemming op hoofdlijnen bereikt met alle vakbonden van het grond-, cockpit- en cabinepersoneel. Bij het domein Cabine gaat het om VNC en FNV Cabine en bij het domein Grond om FNV Luchtvaart, CNV, De Unie, VKP en NVLT. Bij het domein Cockpit gaat het om de VNV.

Een van de andere voorwaarden die de overheid stelt, is een reductie van 15% van de beïnvloedbare kosten. Er zijn adviesaanvragen gemaakt voor de Ondernemingsraad om de KLM-organisatie te verkleinen en verder te vereenvoudigen. Daarnaast liggen er meer dan 70 initiatieven die vooral de externe kosten zullen verlagen. Onder andere door uitfasering van leasevliegtuigen en de inzet van efficiëntere vloot zullen belangrijke besparingen worden behaald. Ook met leveranciers en ketenpartners wordt gesproken om een bijdrage te leveren. 

Ten aanzien van de arbeidskosten heeft KLM al een besparing gerealiseerd door reductie van het aantal arbeidsplaatsen. Door reeds genomen maatregelen, zoals het niet vernieuwen van tijdelijke contracten (1.500) en de Vrijwillige Vertrekregeling (2.000) is en wordt de omvang van KLM al kleiner. Aan het eind van het jaar zal KLM zo’n 4.500 collega’s minder in dienst hebben dan voor COVID-19.

Verdere reducties zijn helaas niet uit te sluiten gezien de omvang en diepte van de crisis. KLM heeft met grond- en cabinebonden ook overeenstemming bereikt over het sociaal plan. Voor het domein Cockpit voorzien bestaande cao-afspraken hier reeds in.

Daarnaast zal KLM de Vrijwillige Vertrekregeling bij bepaalde afdelingen/divisies weer gericht openstellen om zoveel mogelijk gedwongen ontslagen te voorkomen.  

De KLM Ondernemingsraad heeft 37 adviesaanvragen besproken en geëvalueerd. Het herstructureringsplan is ambitieus en de druk naar 1 oktober was hoog. De constructieve aanpak van medezeggenschap en Ondernemingsraad verdient alle lof. Het positieve advies op de adviesaanvragen van de Ondernemingsraad was gekoppeld aan de succesvolle afronding van het sociaal plan.