KLM omarmt de doelstellingen voor minder geluidshinder voor omwonenden van Schiphol. Daarom investeren wij 7 miljard euro in stillere vliegtuigen en hebben we forse maatregelen voorgesteld in het plan schoner, stiller, zuiniger. Hieruit blijkt dat een kleiner Schiphol niet nodig is om de geluidsdoelen te bereiken. KLM vindt het dan ook onbegrijpelijk dat het kabinet desondanks uitkomt op krimp naar 478.000 vliegtuigbewegingen.

Het beperken van het aantal vluchten brengt daarnaast een groot risico op vergeldingsmaatregelen van andere landen met zich mee, die niet alleen de luchtvaart maar ook andere Nederlandse bedrijven zullen treffen.

Wij zetten grote vraagtekens bij de aannames waarmee het ministerie tot dit getal is gekomen. Het besluitvormingsproces voldoet niet aan de eisen van een zorgvuldige Balanced Approach-procedure, waarin het bereiken van het beoogde beleidsdoel centraal staat: geluidsreductie. Krimp is geen doel op zich en is naar verwachting juridisch niet houdbaar. We wachten het advies van de Europese Commissie af.

Luchtvaart zal altijd een rol spelen in ons leven als we de wereld willen ontdekken, zaken willen doen en familie bezoeken. Met een Nederland zonder goed verbonden Schiphol zetten we gigantische stappen terug in de tijd. Daarom is het zo belangrijk dat dit besluit op de juiste gronden wordt genomen.

1. Vlootvernieuwing wordt niet of nauwelijks meegenomen 
   De grootste bijdrage aan reductie van geluidshinder is het vervangen van oudere toestellen door nieuwe, stillere vliegtuigen. Zoals u weet investeert KLM €7 miljard in vlootvernieuwing in de komende jaren. In de berekeningen die in opdracht van uw ministerie worden gemaakt tellen de nieuwe vliegtuigen niet of nauwelijks mee en wordt de daarmee te behalen geluidsreductie vrijwel geheel genegeerd. Het negeren van de impact van vlootvernieuwing is in strijd met de Balanced Approach. 
    
2. Impact tariefdifferentiatie wordt amper meegenomen 
   Het hanteren van hogere tarieven voor oudere, meer geluid producerende toestellen draagt significant bij aan het stimuleren van het gebruik van nieuwe en stillere vliegtuigen door luchtvaartmaatschappijen. Het model van Schiphol, waar men beschikt over alle beschikbare expertise en informatie, bewijst dat tariefdifferentiatie een veel grotere impact heeft dan het ministerie aanneemt. Hoewel dit gegeven wordt bevestigd door onderzoek van externe deskundigen wordt ook dit effect, dat tenminste 5.000 vliegtuigbewegingen betreft, grotendeels genegeerd in de aannames en berekeningen van uw ministerie. 
    
3. Een overduidelijke rekenfout wordt niet hersteld 
   Experts van Schiphol, KLM maar ook het onafhankelijke NLR hebben het ministerie erop gewezen dat het model dat is gebruikt in de berekening niet strookt met de praktijk. Het NLR geeft daarbij aan dat de impact hiervan leidt tot een onderschatting van de hinderreductie van circa 1%, oftewel zo’n 5.000 vliegtuigbewegingen. Uw ministerie wuift dit weg als “een modelkeuze”. Maar het is gewoon een (eenvoudig te herstellen) fout, waardoor de uitkomst niet betrouwbaar is en dus niet houdbaar in de Balanced Approach. 

Het ministerie van I&W gaat bovendien voorbij aan het feit dat er, in het geval van krimp van het aantal vluchten, grote retaliatierisico’s zijn vanuit de Verenigde Staten en andere landen. Dat betekent dat het effect op het netwerk van KLM vele malen groter is dan de voorgestelde krimp, omdat KLM niet zelf kan kiezen welke vluchten worden stopgezet wanneer de VS en andere landen vergeldingsmaatregelen op leggen. Dat retaliatie geen theoretisch risico is bleek vorig jaar al, toen het ministerie van I&W onder uw voorganger een krimpscenario presenteerde dat niet voldeed aan de eisen van de Balanced Approach en vervolgens van tafel ging. Alles bij elkaar een besluitvormingsproces dat niet valt te rijmen met de essentie van een correcte en zorgvuldige Balanced Approach-aanpak, die juist moet leiden tot de balans waarnaar uw kabinet volgens het Regeerprogramma op zoek is.  Ik roep u daarom nogmaals op om in te gaan op het pakket van maatregelen zoals beschreven in het sectorplan Schoner, stiller, zuiniger, waarmee we per 1 november 2025 een aanzienlijke reductie van geluidshinder kunnen realiseren. Dit is mogelijk wanneer de geconstateerde tekortkomingen in het model en de uitgangspunten van I&W alsnog worden hersteld. De maatregelen zijn: 

• We vliegen meer met onze nieuwste en stilste vliegtuigen in de nacht; 
• We gaan door met onze investeringen in nieuwe en stillere vliegtuigen ter waarde van €7 miljard; 
• Samen met Schiphol en de sector ondersteunen we de invoering van tariefdifferentiatie, hetgeen ook een aanzienlijke bijdrage levert aan stillere vliegtuigen en dus minder geluidshinder. 

KLM blijft, net als Schiphol en de andere betrokken sectorpartijen, klaar staan om u, het ministerie en het kabinet te ondersteunen in de zoektocht naar een betere balans tussen de belangen van directe omwonenden en de onmisbare pijler die de luchtvaart is voor de Nederlandse maatschappij en de miljoenen Nederlanders die elk jaar met ons op reis gaan. 

In afwachting van uw antwoord, 
hoogachtend, 
Marjan Rintel  
President-Directeur KLM

KLM is het eens met Schiphol dat verbetering van de luchthaven en betere dienstverlening voor de reiziger broodnodig zijn. De staat van onderhoud van gebouwen en werkplekken voldoet niet aan de behoeften van reizigers en werknemers op Schiphol. Ook steunt KLM de inspanningen om geluidshinder te beperken en het gebruik van tariefdifferentiatie om luchtvaartmaatschappijen te stimuleren stillere vliegtuigen in te zetten.  

Het kabinet heeft vandaag besloten een aangepast pakket maatregelen in te dienen in Brussel in het kader van de balanced approach-procedure voor minder geluidshinder rondom Schiphol. De uitkomst hiervan is een krimp met een bandbreedte van 475.000 tot 485.000 vliegtuigbewegingen.

Het pakket bevat onder andere een forse geluidsreductie in de nacht door een combinatie van 5.000 minder vliegtuigbewegingen en maatregelen zoals zoveel mogelijk stillere vliegtuigen ’s nachts inzetten en lawaaiige vliegtuigen weren. Hiermee wordt het geluidsdoel voor de nacht naar verwachting ruimschoots gehaald.

Het is belangrijk dat het balanced approach-proces zorgvuldig wordt doorlopen. Het is positief dat een aantal maatregelen uit het breed gedragen sectorplan schoner, stiller, zuiniger is overgenomen. Tegelijk maakt KLM zich zorgen dat het mogelijke verlies van historische slots tot vergeldingsmaatregelen van andere landen kan leiden, waardoor er verbindingen verdwijnen die belangrijk zijn voor Nederland als internationaal handelsland.

KLM gaat door met vlootvernieuwing en daardoor neemt het geluid de komende jaren steeds verder af. We zien de toetsing door de Europese Commissie van de voorgestelde maatregelen met vertrouwen tegemoet, zodat er straks een evenwichtig pakket ligt. Zo blijven wij Nederland verbinden met de rest van de wereld, in balans met de omgeving.

→ Bekijk de volledige infographic (pdf)

Nationale belastingen maken vliegtickets duurder voor Nederlanders die daarom naar luchthavens over de grens uitwijken. Transferpassagiers kiezen voor een andere hub om over te stappen. Dit is verplaatsing, geen verduurzaming. Door dit uitwijkgedrag neemt de CO₂-uitstoot toe.

→ Bekijk de volledige infographic (pdf)

Nieuwe toestellen zijn 40-50% stiller dan de vliegtuigen die ze vervangen, waardoor ze direct een flinke geluidsreductie opleveren, zoals ook blijkt uit cijfers over de afgelopen jaren. Daarom investeren we 7 miljard euro in vliegtuigen die schoner, stiller en zuiniger zijn.

→ Bekijk de volledige infographic (pdf)

→ Bekijk de volledige infographic (pdf)

Grote economische impact op nationale economieën

Uit de bevindingen van de studie blijkt dat de Air France-KLM Group een belangrijke rol speelt in de economie van Nederland, het thuisland van KLM en van Frankrijk, het thuisland van Air France. De Air France-KLM Group heeft in het fiscale jaar 2023 een netto-inkomen van 0,9 miljard euro gegenereerd, terwijl de totale economische impact wordt geschat op 21,9 miljard euro in Nederland en 48,9 miljard euro in Frankrijk (of 1.228 euro per jaar per inwoner in Nederland en 723 euro per jaar per inwoner in Frankrijk). De studie concludeert dat de Air France-KLM Group voor elke geïnvesteerde euro 3,4 euro in de Nederlandse economie oplevert en 3,6 euro in de Franse.

Deze economische voordelen bestaan uit directe investeringen, directe en indirecte werkgelegenheid en het afnemen van producten en diensten van lokale leveranciers.

Een drijvende kracht achter werkgelegenheid in Frankrijk en Nederland

Naast haar economische en financiële impact draagt de Air France-KLM Group ook aanzienlijk bij aan het scheppen van locatiegebonden banen voor geschoolde werknemers. In 2022 en 2023 hebben de verschillende rechtspersonen van de Air France-KLM Group respectievelijk 4.000 en 5.000 vaste personeelsleden aangetrokken, bestaande uit piloten, stewardessen en monteurs. Dit zal zich in 2024 voortzetten, met name voor piloten en onderhoudspersoneel. De Air France-KLM Group is met stageprogramma’s ook bijzonder actief in het ondersteunen van de toegang tot werkgelegenheid voor jongeren en geeft steun aan verenigingen die inclusie bevorderen.

Volgens de impactstudie waren 267.996 banen in Nederland en 552.570 banen in Frankrijk afhankelijk van de activiteiten van Air France-KLM, wat overeenkomt met het inwonersaantal van de Nederlandse stad Eindhoven en de Franse stad Lyon. Deze cijfers omvatten directe banen (werknemers die rechtstreeks werkzaam zijn voor de Air France-KLM Group, ongeveer 26.000 in Nederland en 46.000 in Frankrijk), indirecte banen (in aanverwante sectoren, zoals leveranciers, onderaannemers en dienstverleners) en banen die ontstaan door de activiteiten van de Air France-KLM Group, bijvoorbeeld in het toerisme. Deze banen ondersteunen de lokale Nederlandse en Franse economie.

In de studie wordt bovendien benadrukt dat elke door de Air France-KLM Group gecreëerde directe baan in Frankrijk 11 extra banen oplevert. In Nederland is de impact ook zeer positief te noemen: voor elke door de Air France-KLM Group gecreëerde baan worden er 9,2 extra banen gecreëerd in de Nederlandse economie.

Nederland als een van de best verbonden economische centra ter wereld

De bijdrage van Air France-KLM aan de Nederlandse economie bestaat voornamelijk uit het verbinden van het land met de rest van de wereld. KLM heeft op Amsterdam-Schiphol Airport een van 's werelds meest effectieve vervoersknooppunten gebouwd, waardoor de Nederlandse hoofdstad effectief verbonden is met 160 bestemmingen. Dit overtreft het natuurlijke potentieel van haar thuismarkt ruimschoots.

Dit maakt Nederland tot een van de best verbonden economische centra ter wereld, wat een gunstig vestigingsklimaat creëert voor internationale organisaties en bedrijven die hun hoofdkantoor in Nederland vestigen of aanhouden.

De activiteiten van Air France-KLM in Nederland ondersteunen ook de Nederlandse export, van bloemen tot geneesmiddelen, met name door de vrachtdivisie van de Group, Air France-KLM Martinair Cargo.

Gedeelde voordelen in alle Franse regio's

Uit de sociaaleconomische impactstudie blijkt dat de activiteiten van Air France-KLM alle Franse regio's ten goede komen, zonder uitzondering.

Zo profiteert de regio Occitanië niet alleen van sterke luchtvaartactiviteiten, maar ook van aanzienlijke directe economische investeringen door Air France-KLM's aankoop van vliegtuigen en onderdelen van Airbus en haar onderaannemers en dienstverleners. Sinds 2018 heeft Air France-KLM meer dan 230 vliegtuigen besteld bij Airbus, waarvan de meeste in de regio Toulouse worden geassembleerd. Bovendien beschikt Air France over een onderhoudslocatie in Toulouse.

In de regio's Bourgogne-Franche-Comté en Grand Est is de bijdrage van Air France-KLM te zien in haar steun aan de wijnindustrie, door de aankoop van wijnen, champagnes en sterke dranken die aan boord van Air France worden geserveerd. In 2023 werden meer dan 2,4 miljoen flessen wijn en 1,3 miljoen flessen champagne geserveerd aan boord van Air France-vluchten.

De regio Île-de-France blijft de belangrijkste begunstigde van de impact van de Air France-KLM Group. Dankzij de hub Parijs-Charles de Gaulle en de luchthaven Parijs-Orly, evenals de locatie van het hoofdkantoor van Air France en Transavia France, is de Air France-KLM Group een natuurlijke sociaaleconomische katalysator voor de regio Île-de-France. De Group is reeds lange tijd de belangrijkste werkgever in de particuliere sector van de regio en draagt meer dan 3% bij aan het totale BBP van Île-de-France, met een totale economische impact van bijna 25 miljard euro. De Air France-KLM Group, die 50% van het verkeer op de luchthavens Parijs-Charles de Gaulle en Parijs-Orly vertegenwoordigt, is een drijvende kracht achter de verbondenheid en de nationale en internationale aantrekkingskracht van de regio, en ondersteunt alle schakels in de lokale economie, industrie en het toerisme.

Voor meer details over de studie zie Air France-KLM Group: a major socio-economic contributor to France and the Netherlands - nos engagements (foleon.com)

Opmerking over de methodologie:

De gegevens in de impactstudie weerspiegelen de beoordeling van de sociaaleconomische voordelen van de activiteiten van de Air France-KLM Group, waarin vier soorten economische effecten worden onderscheiden:

-        Directe effecten, waaronder de beloning van medewerkers van de Air France-KLM Group die in hun thuisregio werken, en de consumptie van goederen en diensten door de Group.

-        Indirecte effecten als gevolg van de activiteiten van de Air France-KLM Group, met name uitgaven van passagiers die met de vliegtuigen van de Group reizen, alsook de economische activiteiten van luchthavens die met de activiteiten van de Group verband houden. 

-        Geïnduceerde effecten, die worden bepaald door de uitgaven van de begunstigden van directe en indirecte effecten, met inbegrip van overheidsinstanties die profiteren van belastinginkomsten die voortvloeien uit de activiteiten van de Air France-KLM Group.

-        Katalytische effecten, die de aantrekkelijkheid van een bepaalde regio voor bedrijven vertegenwoordigen, dankzij het luchtverkeer van de Air France-KLM Group naar het gebied.

Een stabiele en voorspelbare operatie voor klanten en collega’s is van groot belang. Daar rekenen zij terecht op. We hebben nu krap drie maanden de tijd om dit in te regelen in plaats van de gebruikelijke zes maanden. KLM gaat uiteraard alles op alles zetten om het toegekende aantal vluchten uit te voeren.

De minister kiest daarentegen voor onnodige krimp in plaats van een daadwerkelijke verbetering. We vinden het onvoorstelbaar dat de minister afbreekt wat KLM mede in bijna 104 jaar heeft opgebouwd. We doen er alles aan om vliegen schoner, stiller en zuiniger te maken. Die verantwoordelijkheid voelen we elke dag. Om geluid te reduceren is het drastisch snijden in het aantal vliegtuigbewegingen op Schiphol niet nodig.

Wij hebben dit aangetoond in het plan ‘schoner, stiller, zuiniger’ dat we op 15 juni jl. hebben ingediend bij de minister en extern is doorgerekend door het onafhankelijke instituut Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR). Door nieuwe, stillere vliegtuigen te kopen, slimmere processen in onze operatie en door de stilste vliegtuigen zoveel mogelijk ’s nachts in te zetten, behaalt ons plan direct in de nacht de doelstellingen en levert het omwonenden al na drie jaar zelfs méér op over de gehele dag en nacht. Innovatie in de luchtvaart zorgt ervoor dat we wereldwijd schoner, stiller en zuiniger kunnen vliegen.