1. Vlootvernieuwing wordt niet of nauwelijks meegenomen 
   De grootste bijdrage aan reductie van geluidshinder is het vervangen van oudere toestellen door nieuwe, stillere vliegtuigen. Zoals u weet investeert KLM €7 miljard in vlootvernieuwing in de komende jaren. In de berekeningen die in opdracht van uw ministerie worden gemaakt tellen de nieuwe vliegtuigen niet of nauwelijks mee en wordt de daarmee te behalen geluidsreductie vrijwel geheel genegeerd. Het negeren van de impact van vlootvernieuwing is in strijd met de Balanced Approach. 
    
2. Impact tariefdifferentiatie wordt amper meegenomen 
   Het hanteren van hogere tarieven voor oudere, meer geluid producerende toestellen draagt significant bij aan het stimuleren van het gebruik van nieuwe en stillere vliegtuigen door luchtvaartmaatschappijen. Het model van Schiphol, waar men beschikt over alle beschikbare expertise en informatie, bewijst dat tariefdifferentiatie een veel grotere impact heeft dan het ministerie aanneemt. Hoewel dit gegeven wordt bevestigd door onderzoek van externe deskundigen wordt ook dit effect, dat tenminste 5.000 vliegtuigbewegingen betreft, grotendeels genegeerd in de aannames en berekeningen van uw ministerie. 
    
3. Een overduidelijke rekenfout wordt niet hersteld 
   Experts van Schiphol, KLM maar ook het onafhankelijke NLR hebben het ministerie erop gewezen dat het model dat is gebruikt in de berekening niet strookt met de praktijk. Het NLR geeft daarbij aan dat de impact hiervan leidt tot een onderschatting van de hinderreductie van circa 1%, oftewel zo’n 5.000 vliegtuigbewegingen. Uw ministerie wuift dit weg als “een modelkeuze”. Maar het is gewoon een (eenvoudig te herstellen) fout, waardoor de uitkomst niet betrouwbaar is en dus niet houdbaar in de Balanced Approach. 

Het ministerie van I&W gaat bovendien voorbij aan het feit dat er, in het geval van krimp van het aantal vluchten, grote retaliatierisico’s zijn vanuit de Verenigde Staten en andere landen. Dat betekent dat het effect op het netwerk van KLM vele malen groter is dan de voorgestelde krimp, omdat KLM niet zelf kan kiezen welke vluchten worden stopgezet wanneer de VS en andere landen vergeldingsmaatregelen op leggen. Dat retaliatie geen theoretisch risico is bleek vorig jaar al, toen het ministerie van I&W onder uw voorganger een krimpscenario presenteerde dat niet voldeed aan de eisen van de Balanced Approach en vervolgens van tafel ging. Alles bij elkaar een besluitvormingsproces dat niet valt te rijmen met de essentie van een correcte en zorgvuldige Balanced Approach-aanpak, die juist moet leiden tot de balans waarnaar uw kabinet volgens het Regeerprogramma op zoek is.  Ik roep u daarom nogmaals op om in te gaan op het pakket van maatregelen zoals beschreven in het sectorplan Schoner, stiller, zuiniger, waarmee we per 1 november 2025 een aanzienlijke reductie van geluidshinder kunnen realiseren. Dit is mogelijk wanneer de geconstateerde tekortkomingen in het model en de uitgangspunten van I&W alsnog worden hersteld. De maatregelen zijn: 

• We vliegen meer met onze nieuwste en stilste vliegtuigen in de nacht; 
• We gaan door met onze investeringen in nieuwe en stillere vliegtuigen ter waarde van €7 miljard; 
• Samen met Schiphol en de sector ondersteunen we de invoering van tariefdifferentiatie, hetgeen ook een aanzienlijke bijdrage levert aan stillere vliegtuigen en dus minder geluidshinder. 

KLM blijft, net als Schiphol en de andere betrokken sectorpartijen, klaar staan om u, het ministerie en het kabinet te ondersteunen in de zoektocht naar een betere balans tussen de belangen van directe omwonenden en de onmisbare pijler die de luchtvaart is voor de Nederlandse maatschappij en de miljoenen Nederlanders die elk jaar met ons op reis gaan. 

In afwachting van uw antwoord, 
hoogachtend, 
Marjan Rintel  
President-Directeur KLM

Wij hebben goede gesprekken gehad met Kamerleden en beleidsmedewerkers over onder andere het opschalen van de productie van duurzamere brandstoffen in Nederland, meer internationale treinen, minder afval, een mondiale kerosinebelasting, stiller vliegen, radicale innovatie en goede werkomstandigheden. Alleen door goed samen te werken kunnen we de grote stappen zetten die nodig zijn. Ook kwamen er kritische geluiden voorbij, over het tempo van verduurzaming en het bereiken van resultaten voor de omgeving.

Ons doel is om samen op basis van onze 10 commitments visie met de politiek en overheid een gezamenlijke actieagenda te maken die de Nederlandse luchtvaart schoner, stiller en sterker maakt, voor ons allemaal, terwijl we de goede verbindingen van Nederland behouden. Samenhangend en stabiel beleid is essentieel om grote stappen voorwaarts te maken. Dat betekent niet alleen dat luchtvaart minder overlast moet veroorzaken voor omwonenden, maar ook dat luchtvaart toegankelijk blijft voor iedereen, ook voor mensen die minder te besteden hebben. Ook is het van belang dat belangrijke luchtvracht zoals medicijnen, versproducten of hightech apparatuur ons land blijven bereiken of via onze luchthavens verzonden kunnen worden.

Wij staan voor onze commitments aan Nederland en gaan graag verder in gesprek om te komen tot een gedragen en samenhangend luchtvaartbeleid die goed is voor alle Nederlanders. Op basis van de constructieve dialoog met alle deelnemers vandaag kijken wij er naar uit om samen de luchtvaart in Nederland van morgen schoner, stiller en sterker te maken. Wij roepen de politiek, overheid en belanghebbenden om met ons aan de slag te gaan.  

Onze “10 commitments” visie “Toekomstbestendige luchtvaart voor Nederland” vindt u hier.   

De reden dat KLM en BARIN er aanvankelijk voor hebben gekozen om het rapport niet te publiceren is dat er veel vraagtekens zijn bij de methodiek en de conclusies uit het rapport. Daardoor zijn de uitkomsten niet compleet en niet in balans. In de kern komen de bezwaren op het volgende neer: 

• In de berekening van de Maatschappelijke Kosten & Baten worden de klimaateffecten op wereldwijd niveau berekend, maar de negatieve effecten voor de reiziger en de luchtvaartsector alleen binnen Nederland bezien. Hierdoor zijn de positieve resultaten van de Milieu- & Geluidsvariant disproportioneel groot. Dit is dus geen reëel scenario; 
• In het rapport wordt geen rekening gehouden met weglekeffecten naar andere luchthavens in de wereld; 
• Het rapport gaat voorbij aan het feit dat met het voorgestelde scenario (de Milieu- en Geluidsvariant) de toekomst van de luchtvaart in Nederland, de werkgelegenheid, het vestigingsklimaat, als ook het voortbestaan van de KLM in gevaar komt. Al deze belangrijke elementen komen onvoldoende tot uiting in de berekeningen en conclusies 

KLM en BARIN blijven streven naar een betere balans tussen de luchtvaartsector en omgeving. KLM benadrukt dit ook in haar sectorplan Schoner, Stiller, Zuiniger en in de 10 Commitments waar 31 partijen uit de luchtvaart en kennisinstellingen voor staan.  

Daarmee wordt het belang onderstreept van een verdere verbetering en verdere aanscherping van maatregelen, waarbij dit voor de luchtvaart op mondiaal, maar ten minste op Europees niveau zou moeten plaatsvinden. 

Het Ministerie van I&W zal het MKBA-rapport naar verwachting op korte termijn aan de Tweede Kamer sturen. De brief plus bijlage van KLM en BARIN aan het Ministerie is als download bijgesloten.

Goede balans
De Nederlandse luchtvaartsector heeft perspectief nodig om stappen vooruit te zetten en mee te kunnen bewegen met wereldwijde ontwikkelingen. Door samen de actieagenda succesvol uit te voeren, realiseren we de komende jaren: 

• Een goede balans met de leefomgeving
• Dat Nederland uitstekend verbonden is met de rest van de wereld 
• Dat vliegen toegankelijk blijft voor alle Nederlanders 
• Steviger mondiaal en Europees beleid
• Dat Nederland koploper is in de productie, logistiek en afname van duurzame brandstoffen (SAF) 
• Dat we onze klimaatdoelstellingen 2030 hebben gehaald en goed op weg zijn naar Net Zero CO2- uitstoot in 2050 
• Meer internationale treinen en een uitstekende verbondenheid met Schiphol
• Meer recycling en minder restafval in de luchtvaartsector
• Stillere Nederlandse luchtvaart in de dag én de nacht 
• Dat innovaties, zoals elektrisch vliegen en op waterstof sneller naar de markt gaan
• Een goede en veilige werkplek

Download de 10 commitments hier.

In totaal is de payload in de gekozen configuratie maximaal 108 ton. De toestellen zijn geschikt voor verschillende vrachtsoorten, waaronder versproducten, expreszendingen, farmaceutische producten, paardenvervoer en extra grote vracht.

Lees ook het persbericht hierover van Air France-KLM.

Voor meer informatie, lees het persbericht hier.

Naast het verminderen van het brandstofverbruik, is SAF als ‘drop-in fuel’ een oplossing om de CO₂-uitstoot in de luchtvaart op korte tot middellange termijn te verminderen, zonder dat aanpassingen aan infrastructuur of uitrusting nodig zijn. Het heeft het potentieel om de CO₂-uitstoot in zijn pure vorm met gemiddeld 80% te verminderen (in vergelijking met fossiele brandstof), afhankelijk van de combinatie van de gekozen technologie en grondstof, en zolang aan strenge duurzaamheidscriteria wordt voldaan. Air France-KLM heeft een strikt inkoopbeleid opgesteld waarbij het zich ertoe verbindt alleen duurzame brandstoffen in te kopen die niet concurreren met de productie en levering van voedsel voor mensen of dieren, die RSB- of ISCC+-gecertificeerd zijn en die niet zijn geproduceerd zijn op basis van palmolie.

SAF is nog niet op grote schaal beschikbaar. Om in de toekomst te kunnen verduurzamen, zet KLM in op het opschalen van de productie en het gebruik van SAF. Voor meer SAF werkt KLM samen met diverse partijen om alle mogelijke technologieën te onderzoeken en ontwikkelen en om opschaling van productiefaciliteiten te stimuleren.

 Link naar persbericht van Air France-KLM.

In de cockpit is in samenwerking met de luchtverkeersleidingen de ideale vliegroute uitgestippeld, zonder de omwegen waar vluchten normaliter mee te maken krijgen. Bij de belading is de ligging van het zwaartepunt geoptimaliseerd, wat de aerodynamica helpt en in potentie 1,5 tot 2% brandstof bespaart. De vracht in het ruim staat op lichtere pallets en is afgedekt met lichtere netten. Ook zijn de aanvoerende transportbedrijven bijvoorbeeld gevraagd om elektrisch of op biodiesel te rijden. In totaal zijn er zo’n 50 bestaande en nieuwe initiatieven toegepast op de twee vluchten, waar alle divisies van KLM én partners zoals Edmonton Airport, Schiphol, LVNL en General Electric bij betrokken zijn. Van de nieuwe initiatieven wordt gekeken wat de impact is en of deze op korte termijn kunnen worden geïmplementeerd.

Het idee van The Sustainable Flight Challenge is afkomstig van een groepje enthousiaste KLM-medewerkers. Zij werden geïnspireerd door de historische London-Melbourne race in 1934, die erop was gericht om de wereld te ontsluiten en zo mensen met elkaar te verbinden. De uitdagingen waar de luchtvaart zich vandaag de dag voor ziet gesteld, gaan niet meer over het overbruggen van afstanden, maar over verduurzamen. Vandaar de concrete uitdaging om een reguliere, commerciële lijnvlucht zo duurzaam mogelijk uit te voeren in de vorm van The Sustainable Flight Challenge.

De prestaties van de deelnemende luchtvaartmaatschappijen worden beoordeeld door een externe auditor. Een zeskoppige jury, onder leiding van oud-premier Jan Peter Balkenende, bepaalt in verschillende categorieën (impact, innovatie, schaalbaarheid en samenwerking) welke luchtvaartmaatschappij de beste prestatie heeft geleverd. De uitslag wordt eind juni bekendgemaakt. De kennis die uit The Sustainable Flight Challenge voortkomt, wordt binnen de deelnemende SkyTeam-partners met elkaar gedeeld.

Kijk hier naar de film over de productie en uitvoering van de vlucht.

500 liter geleverd, getankt en gebruikt

Tijdens de conferentie werd bekend gemaakt dat eind vorige maand de eerste commerciële vlucht van KLM met bijmenging van 500 liter duurzame synthetische kerosine is gemaakt. Het ging om een passagiersvlucht van Schiphol naar Madrid. Shell produceerde de synthetische kerosine in haar onderzoekscentrum in Amsterdam op deze schaal op basis van CO₂, water en hernieuwbare energie uit zon en wind van Nederlandse bodem.

Nieuwe initiatieven en startups

Tijdens de conferentie werd het podium gegeven voor verschillende nieuwe initiatieven en startups. Zo maakte de startup Synkero bekend dat met Port of Amsterdam, Schiphol, KLM en SkyNRG gewerkt wordt aan de realisatie van een commerciële synthetische duurzame kerosinefabriek in de Amsterdamse haven. Het project zoekt daarbij aansluiting bij duurzame initiatieven in het Noordzeekanaalgebied, zoals de vestiging van een waterstoffabriek van 100 megawatt waarbij met duurzame elektriciteit tot 15.000 ton groene waterstof kan worden geproduceerd.

Een ander initiatief is de bouw van een demonstratiefabriek voor duurzame kerosine met afgevangen CO₂ uit de lucht als grondstof in Rotterdam. Het initiatief Zenid, waaraan Uniper, Rotterdam The Hague Airport, Climeworks, SkyNRG en Rotterdam The Hague Innovation Airport aan meewerken, zet met een combinatie van innovatieve technologieën in op een CO₂-neutrale luchtvaart met duurzame synthetische kerosine.

Verschillende Europese politici, onder wie Eurocommissaris Timmermans, de Duitse verkeersminister Scheuer en zijn Franse collega Djebbari onderstreepten tijdens de conferentie het belang van de ontwikkeling van duurzaam geproduceerde luchtvaartbrandstoffen om de CO₂-uitstoot te verminderen en de luchtvaart een goede toekomst te geven.

Verschillende Europese lidstaten hebben tijdens de conferentie laten weten hier werk van te willen maken. In een gemeenschappelijke verklaring geven Nederland, Frankrijk, Zweden, Duitsland, Finland, Luxemburg en Spanje aan dat herstel van de huidige crisis vanwege de corona-pandemie hand in hand moet gaan met een versnelling van verduurzaming van de luchtvaartsector om de klimaatdoelstellingen te halen en roepen de Europese Commissie op om met een Europese bijmengverplichting te komen. De lidstaten zien de ontwikkeling van duurzame synthetische kerosine naast duurzame biokerosine als een van de meest kansrijke en effectieve manieren om de komende decennia de emissies van de luchtvaart te reduceren.

Vlnr: Jeroen Kok (gezagvoerder engineering pilot B737), Pieter Elbers (president-direceur KLM) en Roland Spelt (Shell fuel operator)

Zestien leden

Het KLM Corporate SAF Programma werd in 2012 geïntroduceerd en telt inmiddels zestien partners, zoals ABN AMRO, Royal Schiphol Group en Arcadis. Dit zijn bedrijven en instellingen die de aankoop van SAF door KLM mede helpen te financieren om zo de CO₂-impact van hun zakelijke reiskilometers te verminderen. Het gebruik van SAF kan namelijk tot 85% minder CO₂ uitstoten dan fossiele kerosine, maar is door schaarste op de markt en hoge productiekosten nog drie keer zo duur. De SAF die KLM inkoopt wordt vermengd met fossiele kerosine en vervolgens in het brandstofaanvoersysteem op Schiphol en in Los Angeles bijgepompt. Op beide locaties wordt de SAF lokaal geproduceerd en aangevoerd. In totaal ging het in 2019 om minder dan 1% van de totale brandstofbehoefte van KLM.

“Dat is natuurlijk minder dan we zouden willen. Er is veel meer nodig om substantiële CO₂-reductie te bereiken” zegt Harm Kreulen, directeur KLM Nederland. “Daarom blijven we het KLM Corporate SAF Programma actief onder de aandacht brengen van onze klanten, juist in deze crisistijd. Dit is het moment om te bouwen aan een duurzamere KLM. Het drastisch verminderen van onze CO₂-voetafdruk met behulp van vlootmodernisering, operationele efficiency en SAF spelen daarin een essentiële rol.”

Air France KLM Martinair Cargo SAF Programma

Sinds begin van dit jaar kunnen ook vrachtklanten de ontwikkeling en productie van SAF stimuleren. Daarvoor is het Air France KLM Martinair Cargo SAF Programma opgericht. Kühne+Nagel is de eerste klant die heeft besloten om voor alle vrachtkilometers van hun zendingen op de route Los Angeles-Amsterdam in SAF te investeren.

Fly Responsibly

Het KLM Corporate SAF Programma past perfect binnen het Fly Responsibly-initiatief dat KLM in 2019 lanceerde. KLM neemt met Fly Responsibly het voortouw om een duurzamere toekomst voor de luchtvaart te realiseren. Dit doet de luchtvaartmaatschappij onder andere door al haar producten en processen nu en in de toekomst nog duurzamer te maken. Maar echte vooruitgang wordt pas geboekt als de hele sector daarin samenwerkt. Als onderdeel van Fly Responsibly nodigt KLM passagiers uit om gebruik te maken van het CO₂-compensatieprogramma CO2ZERO en vraagt de luchtvaartmaatschappij bedrijven om hun zakenreizen te verduurzamen door deel te nemen aan het KLM Corporate SAF Programma en vrachtklanten om hetzelfde te doen met hun ladingen via het Air France KLM Martinair Cargo SAF Programma.

KLM heeft tevens het vliegverbod per 23 januari vanaf het Verenigd Koninkrijk, Zuid-Afrika en Zuid-Amerika naar Nederland geïmplementeerd. Uitgezonderd hierop in de overheidsmaatregelen zijn vrachtvluchten.

Ook door de Nederlandse overheid vereiste antigeentesten voor passagiers, naast de reeds bestaande PCR-testverplichting, die naar Amsterdam reizen vanuit de hoogrisicogebieden, is inmiddels in werking gezet. Voor een aantal klanten geeft de opgelegde 4 uur voor vertrek tijdslimiet van deze antigeentest ook nog praktische problemen omdat lang niet alle luchthavens ter wereld over antigen test faciliteiten beschikken. KLM helpt klanten daar waar mogelijk.

De operatie naar de, beperkte set, zogenaamde veilige landen blijft onveranderd.

Het op een veilige en verantwoorde manier gaande houden van de vluchtoperatie is en blijft KLM’s prioriteit, ook sinds de COVID-19-uitbraak begin 2020. Hierdoor hebben we tot nu toe noodzakelijke reizen, repatriëringen en het vervoer van benodigde vracht in stand kunnen houden. Daarnaast heeft KLM aan boord tal van maatregelen getroffen, zoals de HEPA-filters, mondkapjes en aanpassing van de service. De veiligheid en gezondheid van onze klanten en medewerkers heeft voor KLM de hoogste prioriteit. Daarnaast wil KLM blijven bijdragen aan het bestrijden van de Covid19 pandemie. Hiervoor blijft overleg over effectief en uitvoerbaar passend maatwerk voor de luchtvaart, met in achtname van internationale afspraken, nodig.

Tijdens de proef werd een lege B-737 van KLM naar de startbaan gebracht door de Taxibot. “Het is belangrijk te onderzoeken hoeveel CO2-uitstoot we met het gebruik van de Taxibot kunnen reduceren”, licht projectmanager van KLM Jeroen Jaartsveld toe. “We willen ook weten hoe lang het taxiën met de Taxibot duurt, wat het effect is op het onderhoud van de vliegtuigmotoren en hoe we duurzaam taxiën kunnen inpassen in de dagelijkse operatie op Schiphol als je de Taxibot grootschalig zou inzetten.”

Fly Responsibly

In het kader van haar duurzaamheidsinitiatief Fly Resonsibly heeft KLM vorig jaar het terugbrengen van CO2-uitstoot tijdens taxiën genoemd. Dat draagt bij aan de KLM-ambitie om de uitstoot van de vloot te reduceren met 15% ten opzichte van 2005.

Tegen die tijd is ruim anderhalf jaar geïnvesteerd in de restauratie en transformatie van het toestel tot één van de laatste iconische zilveren vliegtuigen die Nederland nog rijk is. De attractienaam ‘The Flying Dutchman’ prijkte in het verleden groots op de zijkant van de vloot van KLM en is dan ook een voor de hand liggende keuze.

Grootste attractie ooit

Met een investering van 3,5 miljoen euro is The Flying Dutchman de grootste attractie in de geschiedenis van Madurodam. Het vliegtuig, dat in oktober 2018 vanuit Florida naar Den Haag over land en zee werd ‘ingevlogen’, wordt momenteel voorzien van een breed scala aan showtechnieken.

Joris van Dijk, Algemeen Directeur van Madurodam: “Een attractie van deze omvang doet een enorm beroep op de kennis en kunde van onze vakmensen, op een schaal die wij nooit eerder hebben toegepast, namelijk 1:1. Alles in het vliegtuig wordt bovendien volledig op maat gemaakt. In dat opzicht is The Flying Dutchman ook een bewijs van onze eigen pioniersgeest en vooruitgangsdenken: met dank aan alle technologie aan boord bieden we bezoekers straks een unieke Dakota-experience!”

KLM-vlucht die verder gaat dan vliegen

Bezoekers maken in de levensgrote DC-3 een vlucht door tijd en ruimte, die verder gaat dan vliegen, en waarin de pioniersgeest die ons land groot heeft gemaakt, centraal staan. KLM, met in de beginjaren de vooruitstrevende Albert Plesman aan het roer, is daar een mooi voorbeeld van.

De luchtvaartsector zal een goede invulling geven aan het advies van het Adviescollege Stikstofproblematiek. KLM gaat er vanuit dat nu snelle besluitvorming over de ontwikkeling van Schiphol mogelijk is zodat invulling gegeven kan worden aan het regeerakkoord. Een verdere ontwikkeling van het intercontinentale bestemmingennetwerk op Schiphol is van groot belang voor de Nederlandse bereikbaarheid, vestigingsklimaat en werkgelegenheid.

Het adviescollege geeft aan dat de luchtvaartsector daarom vol vaart moet inzetten op vermindering van de emissies. Dit is alleen mogelijk als Schiphol en Lelystad Airport kunnen ontwikkelen om zo de luchtvaartmaatschappijen perspectief te geven. Perspectief is nodig om te kunnen blijven investeren in duurzaamheid. Vanuit het uitgangspunt van een evenwichtige bijdrage gaat KLM er vanuit dat snel besluitvorming komt over Schiphol en Lelystad.